|
1862
|
De fabriek werd op de huidige plaats door Klaas Pieters
Doornbos opgericht.
|
|
1903
|
Hijlke Hijlkema koopt
steenfabriek Groepham te Holwierde
|
| |
Hijlke Hijlkema, vervener en schipper, koopt op 8 juni steenfabriek Groepham te Holwierde, voor
fl 15.000,= van de
familie Hofman
Voor de familie Hijlkema betekende deze aankoop
het begin van een lange familie geschiedenis in de steenindustrie
De grondstof, Groninger klei, werd in de directe omgeving van de fabriek afgegraven (afgeticheld)
|
|
|
|
Hijlke Hijlkema
geb 8-10-1853 te Oudeschoot
overl 25-10-1930 te Groningen
|
|
1915
|
De zoons,
Jan en Hijlke Hijlkema kopen de fabriek in Delfzijl
|
|
De gebroeders Jan en Hijlke Hijlkema, zonen van de eigenaar van Groepham in
Holwierde, kopen op 25 nov de handvormsteenfabriek in Delfzijl van Gerardus
Bakker op een openbare veiling in een hotel in Delfzijl.
Zoon Hijlke lijkt, in tegenstelling tot broer Jan, een wat mindere
prominente rol te spelen bij de komende ontwikkelingen
|
|
|
|
Jan Hijlkema
geb. 7-06-1886 te Groningen
overl. 24-05-1962
te St. Raphaël
|
|
De fabriek krijgt de naam, “Elektrische Steen-
en Draineerbuizenfabriek FIVELMONDE”.
Er werken ongeveer 40 mannen voor een productie
op jaarbasis van ongeveer 3,5 miljoen stenen
en 0,5 miljoen buizen
|
|
|
De situatie van de veldoven en omvang van de onroerende goederen, die door de gebroeders
werden aangekocht.
Uittreksel uit het kadastrale plan van de gemeente Delfzijl uit die tijd (1913).
|
|
1916
|
De modernisering wordt direct
voortvarend ter hand genomen.
|
|
|
|
De meeste steen-fabrieken zijn eind 19de eeuw overgegaan op de
stoommachine.
De Hijlkema’s plaatsten echter direct na de
overname van de fabriek een elektromotor (30 PK). Daarmee werd
de enige nog overgebleven dus ouderwetse handvorm-steenfabriek in één klap de
modernste steen-fabriek in deze regio. Naast een speciale vergunning moest een bijzondere
overeenkomst met het PEB (Provinciaal Electriciteits Bedrijf) gesloten worden.
|
|
1917
|
|
|
|
|
Ovengebouw en zigzagoven in aanbouw.
|
Bouw van de 48 meter hoge schoorsteen.
|
| |
De zigzagoven is een uiterst efficiënte type ringoven, het is door de opzet een continue oven, in tegenstelling tot het voorgaande type, de veldoven. Hogere productie, minder arbeidsintensief en efficiënter brandstofverbruik
(turf en later kolen).
|
|
|
| |
|
|
Kadastrale situatie (1926)
na de ingrijpende modernisering van de oorspronkelijke veldoven
handvormsteenfabriek.
|
|
De oven op een andere plaats, de pijp en een zes tal nieuwe droogschuren:
1 - Moarboug
2 - Middelboug
3 - Machineboug
4 - 3de Tussenboug
5 - 2de Tussenboug
6 - 1ste Tussenboug
|
|
1935
|
De maatschap tussen de
gebroeders wordt ontbonden.
Hijlke verlaat de maatschap. Broer Jan koopt
hem uit voor fl 31.000,=
|
|
De zoon van Jan (de huidige eigenaar), Hijlke jr., start op dat
moment zijn loopbaan binnen het bedrijf van vader Jan
|
|
|
|
Hijlke Hijlkema
geb. 18-01-1914 te
Holwierde
overl. 6-11-1993 te Delfzijl
|
| 1936 |
Eerste experimenten met
poreus makende uitbrandstoffen
De jonge
Hijlke initieert de eerste experimenten met poreus makende uitbrandstoffen (kurk, kaf, stro ea.). De ontwikkeling van de latere Fimon isolatiesteen, een speciale baksteen voor binnenmuren. Hét product dat voor een deel het voortbestaan van
het bedijf verzekerde. Een gouden greep zoals later bleek. |
|
|
|
Fimonsteen, het
uiteindelijk eindproduct:
|
- Licht van gewicht
- Zaagbaar
- Spijkerbar
- Isolerend
|
|
1948
|
- 1955 Ombouw fabriek tot een volautomatische installatie.
Hijlkema zorgde er immer voor de steeds weer vernieuwende
technieken geleidelijk toe te passen op de bestaande bedrijfsprocessen, maar
besluit uiteindelijk in de eind jaren 40 het gehele bedrijfsproces radicaal om
te zetten op een volautomatische installatie met het oog op:
- Terugdringen van de zware arbeid
- Besparen op arbeidskrachten
- Het opvoeren van de productie
Alleen de oven ontkwam aan de nieuwe aanpak.
|
|
1948
|
Bouw van de machinehal.
als
onderkomen van de nieuwe technologie voor de kleibewerking.
|
| 1949 |
Modernisering
droogproces
Droogproces in de buitenlucht wordt gemoderniseerd
|
Bouw van de eerste droogschuur
(Delfzielsterboug) waarin stenen energiearm, door “weer en wind” worden
gedroogd.
Rechtsboven op de foto.
De tweede nieuwe boug (Nij-boug) daarnaast is
in aanbouw.
Uiteindelijk zal in totaal 640 m aan
nieuwe droogschuren worden gebouwd, waarin 1,2 miljoen stenen (waalformaat) kunnen worden gedroogd.
|
|
|
|
| 1950 |
Aankoop volautomatische
installatie (systeem Keller).
Van een Duitse machinefabriek in Laggenbeck voor
bijna DM 60.000,= / US$ 14.000
|
| 1952 |
Inwerkingstelling
volautomatische installatie.
|
|
De fabriek produceert vanaf nu alleen nog
Fimon isolatiestenen.
Ook wordt de eerste vorkhef-truck in gebruik genomen. De oven werd voor de vorkheftruck geschikt
gemaakt.
Er werken nu 32 mannen voor een productie 6 miljoen stenen.
Het ovenbakproces wordt nog turf en kolen
gestookt
|
|
|
|
Burgemeestervan Julsingha verricht op 29 april de feestelijke inwerkinstelling van de
installatie.
Hij wordt van l. n r. geflankeerd door zoon Hijlke
Hijlkema en Hermannus Bolt.
|
|
|
1956
|
Zoon Hijlke en zijn zwager de Boer worden
deelgenoot in de “Firma J Hijlkema”.
|
| 1962 |
Oven
omgebouwd op aardgas.
|
| 1971 |
Hijlke Hijlkema koopt zijn familie uit en is nu alleen eigenaar.
|
| 1973 |
Naamsverandering in Steenfabr.Hijlkema
BV.
|
|
Diens zoon Jan Hijlkema wordt directeur mede eigenaar.
|
|
 |
|
Jan
Hijkkema
Geb.25-10-1940
|
| |
|
|
| 1977 |
Nederlands eerste wamtewisselaar in de steenindustrie.
|
Met deze rekuperator (warmtewisselaar) kan door hergebruik van
restwarmte de energiekosten relatief laag worden gehouden.
Het inmiddels verouderde machinepark wordt voorts weer op de laatste stand van de techniek gebracht.
|
|
|
|
| 1994 |
Jan
Hijlkema wordt enige eigenaar
|
| 1996 |
Viering 80 jaar bestaan
Voltallig personeel en partners en de familie Hijlkema gaan naar Disneyland
Parijs.
|
| 1990 |
- 1998 Internationaal
afzetgebied van de Fimonsteen.
|
7 miljoen stenen geëxporteerd naar Dubay,
Canada, Venezuela, Nigeria, Duitsland en Oostenrijk.
Er staan 12 mensen op de loonlijst voor een productie van ongeveer 10,5 miljoen
fimonstenen.
|
|
|
|
1992
750.000 Fimonstenen voor Venezuela
Burgemeester
Haaksman van Delzijl en
Vorktruckchauffeur Jan Vos
|
|
| 2000 |
De bouwcapaciteit in Nederland loopt
zienderogen terug.
|
| 2002 |
Productie gestaakt na 99 jaar.
Ook deze en inmiddels de laatste steenfabriek van de regio moet na 99 jaar de productie
staken vanwege conjuncturele perikelen (Teruggelopen vraag en de diversiteit in de regelgeving).
|
| 2003 |
Buitendroogschuren afgebroken
en enkele
machines verkocht
|
| 2004 |
- 2005 Interieur fabriek wordt voor
publiek aangepast.
Verdere verkoop van machines.
|
| 2006 |
Steenfabriek
als Cultureel Erfgoed open voor publiek
Stichting "De Steenfabriek FIVELMONDE" stelt zich ten doel de fabriek voor het nageslacht te behouden.
|
Heropening van De Steenfabriek op
16 juni 2006 door de burgemeesters van de
gemeenten Delfzijl en Oude Pekela.
Zie ook de Fotogalerie
|
|
|
|
de
heer Mr.C.P.M. Waal, burgemeester van Delfzijl,
verricht de
heropeningshandeling
|
|
